Omzetting van chipkey-systeem naar ontsteking zonder startonderbreker
door Marco Ooms, Mijdrecht

Mocht je immobiliser (chip key systeem oftwel startblokkering) kapot zijn dan kun je volgens mij drie dingen doen:
  1. je Elyseo weg gooien en een andere kopen
  2. er een nieuwe CDI inzetten (daar zit de immobiliser - startonderbreking of startblokkering - in)
  3. de Elyseo 'ombouwen' naar een versie zonder immobiliser

Optie-1 is de makkelijkse maar ook de duurste. Mocht je hier voor kiezen, gooi de oude dan maar in mijn voortuin, dan ruim ik 'm wel op :-)

Optie-2 is ook relatief makkelijk. Een nieuwe CDI kost bij Easyparts EUR 199,10. Ik heb geen idee van de levertijd maar ik heb wel 's gehoord dat het een paar maanden kan duren voordat zo'n ding van de importeur ontvangen is. Het voordeel van deze optie is dat je je immobiliser houdt. Het nadeel is dat deze opnieuw stuk kan gaan (en dit gebeurt regelmatig, zowel bij de Elyseo als bij de Peugeot Speedfight). Ik weet niet hoe moeilijk het is om de chipkey te programmeren in een nieuwe CDI al lijkt het volgens de beschrijving in het instructieboekje redelijk eenvoudig. Een bijkomend probleempje kan zijn dat niet de CDI maar de antenne van het chip key systeem kapot is, of misschien allebei (antenne kost bij Easyparts EUR 48,17).

Optie-3 is verreweg de moeilijkste maar voor de sleutelaar de meest uitdagende, en als je wat 2e hands onderdelen op de kop kunt tikken de goedkoopste. Helaas stelt deze mogelijkheid het boevengilde in staat om een gestolen Elyseo rijdend te krijgen zonder over de chipkey te beschikken (al zullen die dan ook het stuurslot en contact moeten vervangen).

Je kunt bij Optie-3 kiezen voor het ombouwen naar een standaard ontsteking of een race onsteking met een zogenaamde binnenrotor (dan voer je je Elyseo meteen op). Zo'n race ontsteking met toebehoren kost bij Euroscooters EUR 219,00 en dan komt er nog een lichtspoel bij van EUR 49,95 (zonder deze spoel doe je licht het niet). Ik heb hier geen ervaring mee.

Ik heb gekozen voor Optie-3 met een standaard ontsteking. Hieronder staat uitgelegd hoe ik het heb aangepakt. Ik heb uren op Internet gezocht maar heb nergens een goede beschrijving kunnen vinden en al helemaal niets met plaatjes, vandaar dat ik het tijd vond dit klusje eens te 'documenteren'.

Benodigdheden:

  • Een dosis durf, tijd en zin om er aan te beginnen (ik had nog nooit aan een scooter gesleuteld en me al helemaal nooit met ontstekingen of andere vormen van electronica bezig gehouden)
  • Nieuwe CDI (mag een imitatie zijn, geschikt voor Peugeot en Kymco. Kostte mij EUR 17,70, een echte Peugeot versie EUR 32,00)
  • Ontsteking met een ontstekingspoel en een bijbehorend vliegwiel, geschikt voor een Peugeot:
    1. 'universele Honda imitatie' ontsteking kost bij Scootparts EUR 49,95
    2. kosten voor een vliegwiel behorende bij de ontsteking zijn mij onbekend. Een nieuw orgineel vliegwiel behorende bij een Peugeot kost een vermogen, dan kun je beter voor optie 2 kiezen
    Ik heb zelf voor EUR 20 een 2e hands ontsteking plus vliegwiel uit een Peugeot Buxy gekocht. Deze dingen komen nog wel eens op de markt doordat de snelle jongens onder ons de standaard ontsteking door de eerder genoemde race ontsteking met binnenrotor vervangen.
  • Gereedschap en kleine benodigdheden:
    • een stekkertje dat in de CDI past
    • wat tape
    • soldeerkoppelingen of ander materiaal om bedrading mee aan elkaar te bevestigen
    • een vliegwieltrekker (EUR 6)
    • een zuigerstop (EUR 5) (handig, niet altijd noodzakelijk)
    • bougie sleutel
    • multimeter (handig, niet noodzakelijk)

Stap 1:
Haal de kappen van je scooter af: onderspoiler, voorkap, treeplank, zwarte zijkappen, eigenlijk alles om je draadboom, contactslot en motorblok volledig zichtbaar te maken en draai de bougie uit de cilinder.

Stap 2:
Verwijder de uitlaat, het vliegwieldeksel en de witte ventilator die op het vliegwiel geschroefd is. Je ziet nu het vliegwiel en de zogenaamde pick up (het zwarte kunststof onderdeel rechts van het vliegwiel) zitten



Stap 3:
Verwijder het vliegwiel.
Hiervoor moet je eerst de moer op de krukas (midden in het vliegwiel) losdraaien. Dit kan alleen door het vliegwiel of de krukas vast te zetten.

  • De beste manier is om de zuiger en daarmee de drijfstang en dus de krukas vast te zetten met een zogenaamde zuigerstop die je in het gat draait dat achter blijft als je je bougie verwijdert.
  • Mij lukte vastzetten door een schroevendraaier in het vliegwiel te steken (pas op voor de spoelen in de ontsteking achter het vliegwiel).
Vervolgens verwijder je het vliegwiel met een vliegwieltrekker. Het vliegwiel kan maar op één manier op de krukas doordat er in het gat van het vliegwiel een inkeping zit die over een 'spietje' in de krukas valt. Zorg ervoor dat je het spietje niet kwijt raakt of beschadigt.

Stap 4:
Verwijder de ontsteking.
Trek eerst het stekkertje van de onsteking los. Dit stekkertje heeft een gele, een witte en een geel-blauwe draad en staat hieronder op de foto:



Verwijder vervolgens de pick up (2 boutjes) en de ontsteking (2 boutjes). De orginele ontsteking ziet er als volgt uit:


Deze onsteking bevat geen zogenaamde ontstekingspoel. De orginele CDI trekt blijkbaar voldoende stroom uit deze 8 spoelige ontsteking om daarmee voldoende de bobine te laden die zorgt voor een vonk in de bougie. De vervangende CDI kan dat niet en heeft daarom een ontsteking nodig die een aparte ontstekingspoel heeft.

Stap 5:
Plaats de nieuwe ontsteking en pick up.
De zwarte spoel op de foto hieronder is de ontstekingspoel. Er komt uit deze ontsteking één draad meer dan uit de orginele ontsteking: een zwart rode. Deze draad komt van de ontstekingspoel.


Stap 6:
Plaats het nieuwe vliegwiel.
Dit was voor mij een tegenvaller: aanvankelijk had ik gewoon mijn oude vliegwiel er op gezet en daar reed de scooter prima mee. Echter het licht brandde nauwelijks. De oorzaak is dat in mijn geval de diameter (88mm) van de oude ontsteking 5mm groter was dan die van de nieuwe ontsteking (83mm). Hierdoor bevonden de spoelen zich verder van de magneten in het vliegwiel af waardoor minder stroom werd opgewekt. Als gevolg hiervan is de spanning op de witte draad (voor het opladen van de accu) en de gele draad (voor de verlichting) veel te laag. Daardoor brandt je licht bijna niet en wordt je accu onvoldoende bijgeladen.

De binnendiameter (85mm) van het nieuwe vliegwiel is bij mij 5mm kleiner dan mijn oude vliegwiel (90mm). Ik weet niet of dit ook het geval is bij de onsteking die Easyparts verkoopt. Dit bedrijf kon mij alleen vertellen dat het een al jaren gebruikte ontsteking is die op alle Peugeot scooters past en ze konden mij niet vertellen wat de buitendiameter van de ontsteking is. Ik heb de gok dus niet genomen en een tweedehands ontsteking met bijbehorend vliegwiel uit een Peugeot Buxy gebruikt. Op het orginele vliegwiel stond 'Mitsuba GF-10', op het vliegwiel uit de Buxy staat 'Mitsuba GF-4'.

Stap 7:
Plaats de nieuwe CDI. De oude CDI ziet er zo uit:


Je kunt de CDI verwijderen maar hij zit niet in de weg dus je kunt 'm ook laten zitten. Hij zit rechts voor onderaan het frame.

Aan de linkerkant van de Elyseo op dezelfde hoogte als waar rechts de orginele CDI zit, zit een leeg kunststof houdertje waar precies de nieuwe CDI in past. Dit kan haast geen toeval zijn. Ik denk dat Peugeot hetzelfde houdertje op andere scooters gebruikt waar een andere CDI in zit dan in de Elyseo.


De foto hierboven is de nieuwe CDI, en hieronder zie je het houdertje waar deze precies in past (links van het gele relais).


Stap 8:
Leg de bedrading vanaf het contactslot: een wit/zwarte die naar de stekker van de CDI gaat (aansluitschema volgt in een latere stap) en een groene die naar de massa gaat (zoals alle groene draden op de Peugeot). Deze draden zijn nodig om straks de scooter met het contact slot uit te kunnen zetten. Op de foto zie je de draden zitten.


In de oude situatie hoefde dat niet zo, omdat de CDI in de oude situatie uit ging zodra de spanning er vanaf ging (doordat de sleutel omgedraaid werd). In de nieuwe situatie staat geen spanning op de CDI en moet het op deze manier.

Stap 9:
Sluit de draden aan op het stekkertje dat je op de CDI kan klikken. Zorg er voor dat - wanneer je soldeert - je de stekker niet op de CDI zet (!). Uit ervaring kan ik helaas melden dat de CDI anders door kan branden, doordat de draden heet worden tijdens het solderen.
De volgende draden moeten op het stekkertje komen:

  • rood/zwart: komt uit de ontsteking van de ontstekingspoel en levert de stroom voor het (via de bobine) vonken van de bougie
  • wit/zwart: gaat naar het contactslot en is nodig om de scooter straks met het contactslot uit te kunnen zetten
  • groen: de massa-draad
  • geel/zwart: loopt naar de bobine die zo wordt opgeladen om de bougie te laten vonken
  • geel/blauw: komt vanaf de pick up en geeft als het ware het moment door aan de CDI waarop er een signaal 'vonken maar' naar de bobine moet. De pick up pakt namelijk een signaal op van het vliegwiel (van het uitstulpende randje dat op de buitenkand van het vliegwiel staat).
Druk, na bevestiging van de draden, de stekker op de CDI.

Hieronder staat een schematische weergave van de bedrading


...en daarna een foto van de aangesloten stekker op de CDI.


Stap 10:
Sluit de gele en witte draad uit de ontsteking aan op de draadboom. Dit moet op dezelfde wijze als hoe het zat toen de draden van de oude onsteking kwamen.
Het beste is om - na alles aangesloten te hebben - e.e.a. even door te meten met een multimeter. Aangesloten draden moeten een 'nul' weerstand hebben tussen begin en eindpunt (0.00 Ω). Tussen de wit/zwarte draad en de massa moet een 'oneindige weerstand' zitten wanneer het contact aan staat. Staat het uit dan moet de weerstand 0.00 Ω zijn.

Stap 11:
Test of je bougie weer vonkt: zet het contact aan, houd de bougie (terwijl het bougie kapje er op geklikt zit) tegen de cilinder (bijv. daar waar de uitlaat bevestigd zat), start de scooter (bijv. door met je hand de kick starter naar beneden te bewegen) en kijk of de bougie vonkt.

  • Zo nee: balen! Rustig blijven en alles nalopen en nogmaals proberen
  • Zo ja: HOERA! Je mag naar stap 12

Stap 12:
Draai de bougie er in, druk het kapje er op, start de scooter en als 'ie loopt kun je alles weer monteren (let er op dat er geen draden los blijven hangen en zeker niet tegen de uitlaat aan, want die wordt heet en daar kunnen draadjes slecht tegen.

6 november 2007: Reactie van Hein Jansen
Graag wil ik Marco Ooms bedanken voor zijn uitleg om een nieuwe ontsteking op de Elyseo te bouwen. De rijwielhandelaar had een prijs opgegeven van 450euro. Tweedehands spullen gekocht en dankzij Marco in vier uur klaar. Kosten: honderd euro.
Marco bedankt!